کودکان خیابانی
کودکان خیابانی
كودكان كم سن وسالي كه ميبايست درمدرسه ودر كنار كانون گرم خانواده به رشد ،تربيت و ترقي خود بينديشند و براي فرداي خود و ايران اسلامي مفيد واقع شوند دربازار و پشت چراغ قرمز مشغول فروش آدامس ، بيسكويت و غيرهاند و يا گاهي با دستمالي تخي شيشه اتومبيلي راپاك ميكنند . كودكان خياباني ،كودكاني هستند كه از جامعه طرد شدهاند .
وبنا به عللي به خيابان پناه آوردهاند كه اين بيخانماني براي آنان دردآور و خطرناك است و مورد سوء استفاده انواع جرمها و جنايت قرار ميگيرند . كودكان خياباني به سه دسته تقسيم ميشوند : الف : كودكاني كه فاقد هرگونه ارتباط با خانواده واقوام هستند ، ب : كودكاني كه گاهي درمنزل و گاهي درخيابان اقامت دارند ، ج : كودكاني كه گاهي مستقل و گاهي همراه والدين خود به تكديگري ، و خردهفروشي و يا دستفروشي مشغولاند.
بررسي علت اين پديده اجتماعي كار بسيار دشوار و نشدني است: زيرا هر كس با يك انگيزهاي به خيابان پناه برده است . اما عمده علل را ميتوان به چهار دسته تقسيم كرد:
الف : اقتصادي:
فقر و محروميت در جامعه روز به روز رو به رشد است . واگر فكر زيربنائي و اصولي براي آن نشود ، آينده سخت ودردآوري خواهند داشت .
ب: اجتماعي :
رشد سريع شهرنشيني ، مهاجرت، بيعدالتي درتوزيع منابع و خدمات ، فقدان خدمات مناسب دربسياري از نقاط ، وجود پديده رانتخواري از جمله علل اجتماعي اين پديده است .
ج: فرهنگي :
زيربنائي فرهنگي و چهارچوب كلي آن هنوز بعد از 23 سال از عمرپربركت جمهوري اسلامي محكم نشده است . بنام كارهاي فرهنگي سمينارها، سريالها ، فيلمها،روزنامهها و برنامههاي مختلفي ارائه شده است ولي نتيجهاي نداشته است .
د: خانوادگي :
بنا به عللل مختلفي درصد بالايي از ازدواجها ناموفق است . دستورات اسلام دراين زمينه بخوبي پياده نميشود . بعد از مدتي كامجوئيها به پايان ميرسد ناسازگاريها آغاز ميشود، كاربه طلاق و جدائي ميافتد . طلاق مرگ كودكان است .
پرجمعيتي خانوادهها ، مرگ والدين ، اعتياد والدين يا كودك ، سوء استفادههاي جسمي و جنسي ، بيسوادي والدين و يا كودك ، سابقه زندان والدين و يا كودك و… از ديگر عوامل فروپاشي كانون مقدس خانواده است طبق آخرين آمار بيش از 160 ميليون كودك درخيابانها رها شدهاند . ضروريترين اصل براي رشد و تربيت سالم كودك ، احساس امنيت است . واگر اين امنيت به خطر افتد، تربيت سالم دركار نخواهد بود.
اين كودكان اغلب زي 12 سال هستند و طبق تحقيقاتي كه بعمل آمده بيش از نيمي ازآنان تا دوم دبستان درس خواندهاند . نوعاً به كارهايي مثل جمعآوري ضايعات ، كار درميدان ترهبار، فروش آدامس و غيره اشتغال دارند. كه بيخانماني و فشارهاي مختلف آنها را بسوي انواع خلاف كشانده است .
زمينههاي پيدايش فقر اجتماعي :
بابررسي زمينههاي پيدايش فقر دراجتماع بايد درراه ريشهكن كردن آن گام برداشت تا مظاهر فقر از بين رفته و چهره زيباي اسلام مخدوش نشود .
الف: عدم پرداخت خمس و زكات :
درآيات قرآن كريم وروايات ، برپرداخت خمس و زكات بسيار تاكيد شده است امام صادق (ع) ميفرمايد : (( كسي كه زكات راپرداخت نميكند نماز ندارد.))
امام حسن (ع) ميفرمايد: ((زكات چيزي از مال ودارائي كم نميكند.))
امام صادق(ع) در خصوص خمس ميفرمايد : (( چه بسيارند مردمي كه يك درهم براي خمس نميدهند مگر اينكه دوبرابر آنرا درمسير باطل مصرف ميكنند . وچه بسيارند انها كه حق
خدا ( خمس ) را منع مي كنند مگر اينكه روز قيامت گردن بند آتشين به گردن آنها مياندازند.))
و يا ميفرمايد : (( يك درهم كه به امام برسد با عظمتتر از وزن كوه احد است ))
اين روايات و دهها روايت ديگر دلالت دارد براينكه خمس و زكات يكي از ضروريات جامعه است. اگر خمس و زكات بطور دقيق پرداخت شود ديگر فقير و نيازمندي درجامعه نخواهند ماند….
ب : رانت خواري :
مسئله رانت خواري چيزكم اهميتي نيست . اسلام با هرگونه زياده طلبي و افزون خواهي مخالف است و نمونه بارز آن برخورد امير المؤمنين (ع) با برادرش عقيل است. عقيل به صرف نزديكي خود با اميرالمؤمنين تقاضاي زياد از حد متعارف را نمود، نه براي خوشگذاراني بلكه براي تامين معاش فرزندان ، كه با شدت عمل مولاي متقيان مواجه ميشود . رانت خواري باعث شده است تا افرادي معدود با استفاده از ابزار قدرت و نفوذ خود صاحب ثروتهاي هنگفتي شوند كه ميبايست بين آحاد ملت تقسيم شود و چه بسيارند افرادي كه سوء استفادههاي كلان كرده و هنوز بدام نيفتادهاند . محصول پديده رانت خواري چيزي جز فقر مضاعف و ايجاد تورم نيست .
ج: عدم نظارت :
عدم نظارت دقيق ، به موقع و اصولي باعث شده است تا دستگاههاي مختلف دولتي و خصوصي كارشان را خوب انجام ندهند كه نتيجه آن عبارت از صرف هزينههاي بسيار براي بازدهي اندك در كشورهاي پيشرفته دنيا از كل هزينههاي جاري هردستگاه ميبايست 80ـ85 درصد آن صرف كارهايي شود كه موظف به انجام است و مابقي براي ساير برنامههاي مورد نياز هزينه شود .
يكي از مسؤلان اظهار ميكرد از 850 ميليون تومان بودجه اختصاصي 835 ميليون تومان صرف حقوق ، پاداش ، سوخت و غيره ميشود و مابقي صرف كارهاي فرهنگي .
راه حل :
الف : بايد شرايط فرهنگي و سيستم آموزش بگونهاي شود كه سه اصل ((الف ، ب ، ج )) گذشته در زندگي مردم و دستگاههاي اجرائي وارد شود . ب : پديده هاي اجتماعي كه باعث فرار كودكان از خانه و پناه بردن آنان به خيابان ميشود بررسي و براي آن راه حلي درنظر گرفته شود. يكي از پديدهها گسستن بنياد خانوادههاست . همه نهادهاي مدني ،حوزه علميه و دانشگاه ميبايست درزمينه استحكام بنيان خانواده بررسي داشته باشند . مراكز مشاوره براي جوانان قبل از ازدواج و يا ابزارهاي مختلف تبليغي كاري پسنديده است …
سعي ميشود دستورات اسلام دراين زمينه رعايت و حتي الامكان از طلاق جلوگيري
شود . پيامبر (ص) ميفرمايد : ((هيچ چيز درنزد خدا مبغوضتر از طلاق نيست و…))
ج: انجام امور انساني :
سلسله كارهاي انساني است كه درهيچ جاي دنيا مخالف ندارد . كمك به افراد ضعيف درهر جامعهاي پسنديده است . اسلام از زبان امام باقر(ع) چنين تفسير ميشود كه : ((نيكوكاري و صدفه فقر راازبين ميبرد ، باعث ازديار عمر ميشود و شخص نيكوكار و صدقه دهنده از هفتاد نوع مردن بد درامان خواهد بود))
وپيامبر (ص) ميفرمايد : ((كسي كه شب سير بخوابد و همسايهاش گرسنه بماند به من ايمان نياورده است .))
اين روايت ودهها روايت ديگر دال براين است كه ((ما)) دربرابر فقر و محروميتي كه درجامعه هست نميتوانيم بيتفاوت باشيم و آنچه كه درتوان داريم بايد درجبهه فقر و غني همواره حامي فقير باشيم .
د: آموزش و پرورش:
بنا به اصل سيام قانون اساسي ، آموزش و پرورش بايد رايگان باشد ، تا همه بتوانند از نعمت علم و دانش عليالسويه بهرهمند شوند .
هـ : قانون اقدامات تأميني :
دراين قانون كه متشكل از 21 ماده است، راههاي پيشگيري از جرم درنظر گرفته شده است كه به حكم اصل 156 كه درارتباط با وظايف قوه قضائيه است به نظر ميرسد يكي از مواردي كه اين قوه محترم بايد انجام دهد (بنا به بند 5 اين اصل ) اسكان ، آموزش و بكارگيري صحيح اين كودكان خياباني است . زيرا مبارزه با جرم تا زماني كه زمينه و انگيزه آن موجود باشد جزء تلف كردن وقف و صرف هزينههاي بسيار محصول ديگري ندارد .
پس عمده علل وجود كودكان خياباني ،اقتصادي ، اجتماعي ، فرهنگي و خانوادگي است كه باارائه راهكارهاي صحيح بصورت آموزشي ، نهادينه شدن ، اجراي قوانين موجود و يا تصويب قوانين مورد نياز قابل پيشگيري است .
این مقاله در۳۰/۱۱/۸۰ در کیهان چاپ شد
مسلم سليماني